Ingelheim, Niemcy, 22 września 2011 – wyniki badania klinicznego II fazy, opublikowanego w New England Journal of Medicine, dotyczącego nowego inhibitora kinaz tyrozynowych (tyrosine kinase inhibitor, TKI) firmy Boehringer Ingelheim, BIBF 1120*, wskazują na korzystne działanie w zakresie redukcji spadku czynności płuc u chorych z idiopatycznym włóknieniem płuc (ang. idiopathic pulmonary fibrosis, IPF). ¹ IPF jest przewlekłą, postępującą chorobą płuc, powodującą niepełnosprawność znacznego stopnia, wiąże się z wysoką śmiertelnością, a dostępne opcje terapeutyczne są
ograniczone. ²

W badaniu tym, prowadzonym pod nazwą TOMORROW ( To I mprove Pulm ona ry Fib rosis with BIBF 1120), u chorych leczonych BIBF 1120* w dawce 150 mg dwa razy na dobę stwierdzono 68% zmniejszenie tempa spadku nasilonej pojemności życiowej płuc (ang. forced vital capacity, FVC) w porównaniu z placebo (0,6 l/rok w ramieniu z BIBF 1120* dwa razy na dobę vs 0,19 l/rok w ramieniu z placebo). ¹ FVC to objętość powietrza, która jest wydychana do urządzenia spirometrycznego po wykonaniu maksymalnego wdechu. Monitorowanie spadku FVC jest elementem zwykłych badań kontrolnych wykonywanych u pacjentów z IPF. ³ Ocena parametrów czynności płuc jest, akceptowaną w środowisku naukowym, metodą oceny efektów terapeutycznych IPF. ³ U chorych przyjmujących 150 mg BIBF 1120* dwa razy na dobę stwierdzono również w porównaniu z placebo niższą częstość zaostrzeń choroby, zdefiniowanych jako nagłe pogorszenie stanu klinicznego.1 Zaostrzenia wiążą się z szybką progresją choroby, ciężkim i szybkim spadkiem FVC i wysoką śmiertelnością. ^2,4,5

Ponadto leczenie BIBF 1120* w dawce 150 mg dwa razy na dobę wiązało się z nieznacznym obniżeniem punktacji wg kwestionariusza oddechowego St George’s Respiratory Questionnaire (SGRQ) w porównaniu z placebo (-0,66 vs 5,46; p=0,007). ^1,6 Punktacja SGRQ pozwala ocenić wpływ na jakość życia, przy czym wyższy lub wzrastający wynik oznacza większy stopień obniżenia jakości życia. ¹

Objawy żołądkowo-jelitowe oraz wzrost aktywności transaminaz wątrobowych obserwowano częściej u chorych otrzymujących BIBF 1120* 150 mg dwa razy na dobę niż w grupie otrzymującej placebo; działaniami niepożądanymi prowadzącymi do przerwania leczenia były biegunka, nudności i wymioty. ¹

„Osoby chore na IPF bardzo potrzebują bezpiecznego i skutecznego leczenia pozwalającego na zachowanie czynności płuc, aby mogli utrzymać aktywność fizyczną oraz samodzielność tak długo, jak to tylko możliwe,” powiedziała Prof. Luca Richeldi, główny badacz i kierownik Ośrodka Badawczego Rzadkich Chorób Płuc na Uniwersytecie w Modenie i Reggio Emilia we Włoszech. „Korzystne działanie w zakresie spowolnienia utraty czynności płuc z upływem czasu, redukcji częstości zaostrzeń i poprawy jakości życia w grupie leczonej BIBF 1120* stanowią obiecujący dowód słuszności tej koncepcji.”

BIBF 1120* otrzymał kategorię leku sierocego od amerykańskiej Agencji Żywności i Leków w czerwcu 2011, a także od japońskiego Ministerstwa Zdrowia, Pracy i Dobrobytu we wrześniu 2011, co potwierdza fakt, że istnieje znaczne zapotrzebowanie kliniczne na ten lek i że posiada on wysoki potencjał rozwojowy.

“Obiecujące wyniki badania klinicznego II fazy BIBF 1120* w IPF upewniają nas w kontynuowaniu badań III fazy nad tym związkiem, w celu poprawy życia wielu chorych cierpiących na tę bardzo poważną chorobę, ”powiedział profesor Klaus Dugi, wiceprezydent korporacji ds. medycznych (Corporate Senior Vice President Medicine) w centrali firmy Boehringer Ingelheim. “Firma Boehringer Ingelheim posiada poważny dorobek w dziedzinie pulmonologii i nie ustaje w wysiłkach, aby opracować bezpieczną i skuteczną metodę leczenia IPF, aby sprostać zapotrzebowaniu terapeutycznemu u tysięcy osób cierpiących na tę śmiertelną chorobę.”

Aktualnie prowadzone są dwa kluczowe badania kliniczne III fazy, które obejmą 970 chorych w 20 krajach. ^3,7 Pierwsi chorzy weszli do badań odpowiednio w kwietniu i w maju 2011 r. ^3,7

Badanie II fazy TOMORROW to 12-miesięczne, randomizowane, kontrolowane placebo badanie z podwójnie ślepą próbą, przeprowadzone w 92 ośrodkach w 25 krajach. ¹ Celem badania była ocena bezpieczeństwa i skuteczności doustnego leczenia BIBF 1120* na czterech poziomach dawkowania u 432 chorych z rozpoznaniem IPF (zgodnie z definicją Amerykańskiego Towarzystwa Chorób Klatki Piersiowej [American Thoracic Society, ATS] oraz Europejskiego Towarzystwa Chorób Płuc [European Respiratory Society, ERS]). ^1,2

Pierwszorzędowym punktem końcowym badania TOMORROW był roczny współczynnik spadku nasilonej pojemności życiowej płuc (ang. forced vital capacity, FVC). ¹ Do drugorzędowych punktów końcowych należały zaostrzenia, jakość życia według kwestionariusza oddechowego St. Georges Respiratory Questionnaire (SGRQ) oraz pojemność całkowita płuc.1,6 U chorych leczonych BIBF 1120* w dawce 150 mg dwa razy na dobę FVC zmniejszyła się o 0,06 litra na rok, w porównaniu do 0,19 litra na rok u chorych otrzymujących placebo. ¹ To dawkowanie wiązało się również z niższą częstością zaostrzeń w porównaniu z placebo (2,4 względem 15,7 na 100 pacjentolat; p = 0,02). ¹ Spadek jakości życia mierzony punktacją SGRQ był mniejszy w grupie BIBF1120* niż w grupie placebo.

Do najczęstszych działań niepożądanych należały biegunka, nudności i wymioty, które doprowadziły do większej liczby przypadków przerwania leczenia w grupie leczonej BIBF1120* 150 mg dwa razy na dobę niż w grupie placebo (częstości wynosiły odpowiednio 11,8% względem 0%, 4,7% względem 0% oraz 2,4% względem 1,2%); wzrost aktywności transaminaz wątrobowych stwierdzano częściej w grupie z BIBF 1120* 150 mg dwa razy na dobę niż w grupie placebo. ¹

Całkowita częstość zdarzeń niepożądanych była porównywalna we wszystkich grupach, podobnie jak liczba chorych z poważnymi lub ciężkimi działaniami niepożądanymi, jak również ze zdarzeniami wymagającymi hospitalizacji. ¹ Odsetek chorych z ciężkimi działaniami niepożądanymi był numerycznie niższy w grupie z BIBF 1120*150 mg dwa razy na dobę (27,1%) w porównaniu z placebo (30,6%). ¹

BIBF 1120* jest drobnocząsteczkowym inhibitorem kinaz tyrozynowych (TKI) w fazie badań klinicznych, prowadzonych przez firmę Boehringer Ingelheim w leczeniu idiopatycznego włóknienia płuc (ang. idiopathic pulmonary fibrosis, IPF). ¹ Działa on na trzy czynniki wzrostu: receptor naczyniowo-śródbłonkowego czynnika wzrostu (ang. vascular endothelial growth factor receptor, VEGFR), receptor czynnika wzrostu fibroblastów (ang. fibroblast growth factor receptor, FGFR) oraz receptor płytkopochodnego czynnika wzrostu (ang. platelet-derived growth factor receptor, PDGFR). ^1,8 Wykazano, że receptory te są potencjalnie zaangażowane w patomechanizm włóknienia płuc. Uważa się, że poprzez blokowanie szlaków sygnałowych, które pośredniczą w procesie włóknienia, BIBF1120* ma potencjalne działanie redukujące progresję choroby, polegające na spowolnieniu spadku czynności płuc. ^1,8 BIBF 1120* znajduje się ponadto w fazie badań klinicznych jako opcja terapeutyczna w leczeniu nowotworów, w tym niedrobnokomórkowego raka płuca, raka jajnika, raka jelita grubego i raka wątrobowokomórkowego. ^1,8,9

Idiopatyczne włóknienie płuc (ang. idiopathic pulmonary fibrosis, IPF) jest przewlekłą, postępującą chorobą płuc, która powoduje ciężkie upośledzenie funkcjonowania i nieuchronnie prowadzi do śmierci. Dostępne jak dotąd opcje leczenia tej choroby są ograniczone. ² Częstość występowania IPF różni się znacznie i wynosi od 14 do 43 przypadków na 100 000 osób; ¹⁰ ponadto, istnieją pewne dowody wskazujące, że populacja chorych się zwiększa. ² Ogółem, około pięciu milionów ludzi na całym świecie może chorować na IPF. ¹¹ IPF charakteryzuje się stanem zapalnymi i bliznowaceniem tkanki płucnej z postępującym spadkiem czynności płuc. ^2,12,13 Rozwój tkanki bliznowatej określa się jako włóknienie. ¹³ Z czasem, wraz z grubieniem i sztywnieniem tkanki w procesie włóknienia, płuca tracą zdolność do wchłaniania i transportowania tlenu do krążenia, a najważniejsze narządy nie otrzymują dostatecznej ilości tlenu. ¹³ Prowadzi to do tego, że chorzy na IPF odczuwają duszność i mają trudności przy wykonywaniu codziennych czynności. ¹⁴